PENSIÓN BAJAMAR
Ladrido s/n
Ortigueira
A Coruña 15339
bajamarladrido@gmail.com
981 408 063

XUDÍAS VERDES PINTADAS

Como me gustan estas xudías pintas ou pintadas, como nós lles chamamos. Foron un agasallo dunha amiga que cada ano nos trae por estas datas dúas ou tres bolsiñas cheas delas.
Son de cultivo ecolóxico.
Eu agárdoas cada ano con grande ansia, porque están entre os meus manxares preferidos.
Nós fervémolas en auga con tres ou catro patacas troceadas ao xeito. Á parte troceamos uns tacos de xamón, que incorporamos ao aceite de oliva e ao allo cortado tipo chips ademáis dunhas tres culleradas sopeiras de pemento doce.
Quitámoslles a auga sobrante da cocción e bañámolas co rostrido de xamón, allo e pemento.
Finalmente, decoramos a parte superior con ovo cocido troceado en cuartos.
Ao cocelas perden as súas pintadas e quedan totalmente verdes.
Mesmo cocidas cunha pataca e unha cenoria, con un pouco de aceite de oliva virxe extra por riba quedan deliciosas. Non é preciso estar cocendo e recocendo media mañá para que se poñan tenras, e tampouco é preciso quitarlles os fíos dos lados como as xudías de fóra de tempada e cultivadas en invernadoiros. Tan só lles quitamos ao retorzón (á man retorcendo) as puntas dos extremos, para logo trocealas, tamén coa man,  en dúas ou tres partes dun tamaño similar.
Eu, persoalmente, agardo xa a próxima quenda de xudías verdes pintadas.


PRODUTOS DE CALIDADE. O PAN GALEGO TRADICIONAL DE POR AQUÍ

Cada vez é máis difícil conseguir bo pan por esta zona. As xubilacións dos panadeiros e panadeiras que elaboraban o seu produto de xeito tradicional e a non continuidade dos fillos co negocio familiar, restrinxen de xeito significativo as posibilidades de elección do pan para aquelas persoas que apostamos pola calidade do produto que consumimos, aínda que o prezo sexa máis elevado.
Agora tamén por estas aldeas e vilas, como nas grandes cidades, moitas panaderías optan por industrializar os seus negocios e así conseguir maior produtividade a todos os niveis, co que consiguen un produto de máis rápida elaboración, pero que non resiste en bo estado máis alá de un día.
Todos os de por aquí lembramos con agrado e con certa morriña, o pan que facía a nosa panadeira oficial chamada Adelina, que anos máis tarde a súa filla Graciela continuaría a elaborar de xeito maxistral. Aquel pan galego era un auténtico pastel, podíase comer só sen necesidade de acompañalo con ningún outro produto que o complementase. Podía  aguantar en bo estado ata seis ou sete días, ou quizás máis.
É unha lástima non contar cunha foto para poder amosalo, pero máis lástima é non poder ulir e comer unha outra vez aquel manxar elaborado con fariña de calidade, en forno de leña tradicional.
Pouco a pouco, e case sen decatarnos, estas pequenas xoias gastronómicas que sempre estiveron con nós, van desaparecendo, sen poder facermos nada para recuperalas, pois a súa existencia dependía exclusivamente da vontade de persoas anónimas que os cociñaban, coa única pretensión de conseguir certa rendibilidade económica.
A administración debería subvencionar os establecementos que elaborasen este tipo de produtos de calidade, que tanta importancia teñen na sensibilidade dos pobos, igual que se subvencionan os filmes porque acrecentan o noso acervo cultural e tantas outras disciplinas de maior prestixio.  A gastronomía tamén forma parte da nosa cultura colectiva, aquela que se disfruta a través do gusto, do olfato e tamén da vista.
Coa desaparición deste produto gastronómico e de tantos outros, perdemos tamén unha parte importante da nosa cultura. Non o esquezamos.

Bolo e barra da panadería Miguel Giz, Devesos (Ortigueira)


EL NEGOCIO TURÍSTICO EN ORTEGAL

        Interesante reflexión de Carlos Rodríguez publicado en el día de hoy en La Voz de Galicia. Este hombre ha sido profesor mío de Recursos Territoriales Turísticos en la Escuela Universitaria de Turismo en A Coruña. Era un tema muy recurrido en sus explicaciones la diferenciación entre lo que puede o no considerarse como turismo.
Ciertamente, para los que vivimos de verdad de este sector, el negocio inmobiliario poco tiene que ver con nuestra disciplina, aunque habitualmente pueda confundirse. ¿Es un turista aquel individuo que alquila un inmueble durante unos días a un particular para pasar unas vacaciones? ¿Esta forma de oferta y demanda, repercute de manera sustancial en los profesionales del sector turístico? ¿Debería existir mayor control sobre el intrusismo del alquiler vacacional? ¿Resultaría un buen negocio sacrificar la cantidad de visitantes a favor de un aumento de la calidad de los mismos tomando como base una mejora de los servicios ofertados en general?
El maridaje al que el profesor Carlos se refiere, combina dos formas de entender la cuestión: la de aquellos que se aprovechan de la afluencia de visitantes para ganar un dinero fácil, y la de los profesionales del sector (hoteleros y hosteleros, guías turísticos, animadores…) que entienden el asunto de un modo más profesional y sienten la necesidad de crear un destino turístico de calidad, con oferta variada de servicios que lo consoliden.
El negocio inmobiliario nada tiene que ver con la planificación y el desarrollo general del sector turístico, aunque le afecte de forma determinante pues es cierto que los inquilinos de casas particulares utilizan los servicios que el sector turístico pone a su disposición, sobre todo restaurantes, bares de tapa, vino y caña o lugares de copas con ambiente nocturno masificado.
En nuestro destino, Ortegal, podemos distinguir tres tipos de visitantes de verano teniendo en cuenta la relación comercial del alojamiento en el que veranean: aquellos que alquilan piso o apartamento a personas particulares, los que han invertido en una segunda o tercera vivienda para pasar unos días en un lugar tranquilo cerca de la playa y los que utilizan los servicios que los hoteles y pensiones les ofrecen.
Los primeros suelen ser “veraneantes” conocidos por la zona, que en un primer momento se alojaron en un establecimiento  público y que ahora optan por utilizar los servicios particulares que les ahorren costes tanto de alojamiento como de restaurante o casa de comidas, pues un paquete de espaguetis, una lata de atún con salsa de tomate, son una manera cómoda y barata de saciar las necesidades alimenticias de una familia de cuatro miembros.
Los segundos, o sea, los que han optado por comprar una segunda o tercera vivienda, han sido muchos durante la última década. La crisis económica, ha reducido de manera considerable esta tendencia y, paralelamente, la inversión inmobiliaria de los pequeños o medianos constructores que buscaban dinero fácil y rápido, colonizadores de nuestros paisajes urbanos con tremendos edificios que impactaban de manera agresiva en el territorio. El impacto urbanístico, no obstante, en el Concello de Ortigueira ha sido muy bajo. Apenas les ha dado tiempo a construir siete u ocho edificios para visitantes antes del desmoronamiento de la burbuja inmobiliaria.  
Únicamente el tercer tipo de los referidos son los verdaderos TURISTAS, aquellos que consumen servicios turísticos, es decir, alojamiento, manutención, guías, van a oficinas de turismo, usan agencias de viajes etc. Estos en Ortegal, como en los demás destinos de sol y playa son los menos abundantes. Hace años las reservas hoteleras podían llegar a ser de un mes o veinte días, en la actualidad la mayor parte de las reservas de habitación son para una semana  o menos.
Queremos llamar la atención sobre la necesidad del control de los servicios en base a los mercados existentes, es decir, el servicio desde que es creado debería ser pensado para unos clientes potenciales concretos. Nosotros lo tenemos muy claro en lo que a este aspecto se refiere, conseguir que nuestro Concello, desde nuestra aportación particular como establecimiento turístico, sea un destino integral de calidad, donde los turistas o personas que nos visiten sean consumidores de servicios, con esto nos referimos a clientes que dejen su dinero en empresas locales, que nos aporten parte de su cultura y aprendan algo de la nuestra, sin robarla. Un referente de este mal hábito puede ser Mallorca, donde se construyeron grandes hoteles con capital alemán, instalaron su moda, su estilo constructivo, su idioma y su manera de vivir.
No sentimos la necesidad de explotación masiva y devoradora de los grandes complejos turísticos, tan sólo alcanzar a medio plazo el mantenimiento de los servicios ya ofertados, intentando aumentar progresivamente los ingresos y la calidad en nuestro destino de manera SOSTENIBLE.

Por: Ana Yáñez Fraguela. Diplomada en Turismo por la UDC y Luís Yáñez Fraguela.


Vista general de Santa Marta de Ortigueira desde San Adrián de Veiga

DIÁLOGO INOCENTE DE CONCIENCIAS INFANTÍS


A xenialidade e inventiva dos nenos non ten límites.
Este boneco foi realizado por unha nena holandesa que estivo a pasar uns días por aquí. Era unha nena de profunda vida interior, ou iso se entrevía na súa mirada, unha especie de Anna Frank, observadora do mundo circundante e cun sentido emocional altamente desenvolvido. Quizás o afastamento que lle impoñía a súa lingua estranxeira no contexto en que viviu aqueles días, fora o causante de que tivese que urdir maneiras de pasalo ben ela soa.

Para que pode servir unha raqueta se non hai con quen xogar? Se fose unha pelota de tenis aínda podería tirar contra a parede e que esta a devolvese, pero cun volante de bádminton este xogo non se pode levar a cabo… ademais xogar con paredes e falar con elas pode resultar ben aburrido.
De saltar a comba estou cansada e de xogar á pelota tamén. Ademáis neste aldea non hai nenas da miña idade coas que poder xogar.
Ten que existir unha maneira de poder comunicarse co mundo a través destes obxectos, como fan os artistas consagrados ao amosar as súas composicións en museos destacados de cidades e vilas importantes. O meu museo será a aira da casa e os meus visitantes serán aqueles que pasen por aquí e sexan capaces de ceder un breve intre da súa existencia para admirar a creación individual de quen o fixo. Se cadra consigo como recompensa un leve sorriso que sexa o inicio da comunicación inicial desexada daquel que se sente fóra de lugar. 

Quizás non sexa este boneco máis ca outro aquel Wilson creado por Tom Hanks, sendo náufrago nunha illa perdida no medio do océano, cando constriu un alter ego en forma de Ti para poder comunicarse con alguén.

Chamarémoslle Wilson tamén. A el acudiremos cando ninguén nos escoite, cando ninguén comprenda o que queremos dicir verdadeiramente, cando o resto mundo deambule distraído en asuntos fútiles maquillados de verdade absoluta. Será o noso falso amigo confidente, o que nos cure as pequenas chagas de incomprensión, as feridas dos espiños que viven na broza…e construiremos un mundo de amizade e solidariedade, a base de xestos gratuítos que nós mesmos fabricaremos… e seguiremos observando e aprendendo de quen ten máis camiño andado… e aproveitaremos os seus erros e sumarémolos aos nosos e distribuiremos a nosa maxia entre a poboación.

Agora Wilson xa non existe fisicamente como conxunto. A súa cabeza de aro baila nas cadeiras doutros nenos, as súas extremidades superiores de corda con empuñadura sérvenlles de entretemento a máis nenos que comparten experiencias deportivas, mentres cantan a coro algunha cantiga tradicional, os seus ollos de raqueta golpean constantemente o seu nariz de pallaso, os seus cabelos de herba desapareceron para sempre, levounos o vento mareiro e espallounos polos mesmos camiños da aldea na que esta nena holandesa creou esta obra de arte efímera, que ficará para sempre nunha fotografía, e que quizás cando sexa moza poida servirlle para lembrar lonxemente o seu paso por esta pequena poboación do cabo do mundo.
Oxalá poida revivir por un instante os seus anos de infancia que xa nunca voltarán!. Entón Wilson retomará a súa forma inicial e irromperá con fonda personalidade para devolverlle ese sorriso de pao que ela mesma construíu.


 Fotografía e texto: Luis

... E XA PASOU O FESTIVAL 2011


Alá van xa catro días de Festival do Mundo Celta de Ortigueira. Catro días de troula, de música en vivo, rodeados de perroflautas, de tortas celtas, de calimocho e do lixo xerado polas botellas dos vividores que durante estes días nos visitaron. A maioría deles xoves vidos de quen sabe que lugares son vomitados polos autobuses e trens na estación do ferrocarril de Ortigueira. Os mais deles acamparon na praia de Morouzos. Viñan case todos en grupos de catro e cinco persoas. Unha delas soía levar a tenda de marca Quechua, en envoltorio redondo para facilitar o seu transporte; outra, un par ou tres ou catro bolsas de supermercado con comida e os demáis carregaban a bebida. Era importante estar ben provisto de bebida durante eses días: ron, Coca-cola, viño e xenebra parecían ser as bebidas máis consumidas, polo que puiden escoitar mentres me achegaba ao epicentro do Festival, na alameda, onde se celebraron os concertos.

Disque había un rapaz que no medio da estrada berraba:

“Yo lo que quiero es………..Wiski con Coca-cola”

Segundos máis tarde preguntaba:

“¿Qué es lo que quiero?”

Entón, un coro de viandantes improvisado respostaba:

“Wiski con Coca-cola”

Ao meu modo de ver, só uns poucos destes xoves vomitados por autobuses e trens, son escoitadores habituais do que se dá en chamar música celta. Atrévome a afirmalo porque apenas tiven ocasión de oír música deste xénero ao pasar entre a multitude con ganas de troula. Escoitei reggae, moito reggae, sobre todo a Bob Marley, escoitei tecno, tecno-house, house, Hip-hop e Hop-hip e moitas outras destas variantes chegadas dos USA que nunca cheguei a asimilar e que por iso non poido clasificar correctamente.
Non obstante, destacou por riba de todos estes o ritmo constante dun bombo electrónico que chegaba a Ladrido da parte da praia de Morouzos, transportado polo vento mareiro. Unhas veces petaba máis e outras menos, dependendo da intensidade do vento, pero aí estivo durante estes catro días pasados, como unha pequena dor de cabeza que non te deixa nin a sol nin a sombra.
Xa me comentou un cliente meu sevillano, aficionado e tocador de gaita galega, que gusta de saborear as melodías celtas, que cando el acampaba non existía ese ruído de fondo. Eran os propios campistas os que animaban a festa intercambiando sensacións auditivas e que dalgunha maneira complementaban ás actuacións oficiais contratadas pola organización.
Onte tamén tiven un ratiño libre e achegueime a ver e escoitar á formación coruñesa Luar na Lubre. Eu que sempre me poño diante, onte, certas circunstancias leváronme a escoitar desde a parte de atrás, onde se situaban tamén algunhas persoas de avanzada idade. Puiden disfrutar dun ambiente marabilloso, entre novos e vellos,que durante ese instante coreamos ao unísono pezas de autores como Federico García LorcaJosé Afonso ou  as cantigas populares Camariñas e A saia da Carolina, alén doutras compostas polo grupo.
Eu que pensaba que o despregue etílico en garrafa de plástico colonizara aqueloutro de bebida pausada e constante e que os novos ritmos desprazaran esencialmente á música tradicional dos países celtas, aledeime de constatar que aínda son moitos os que chegan a Ortigueira reclamados pola música de raíz, esa que converteu ao Festival Internacional do Mundo Celta de Ortigueira nun recurso turístico de primeira orde e que está na memoria de todos.  


UNHA FAMILIA DE COCHOS NA LEIRA

   Convivir con cochos non sempre é cousa fácil.
Ao primeiro foi o porco de San Antón, en Espasante, un cocho doméstico dos que se matan polo San Martiño e que campa ás súas anchas durante todo o ano pola vila. É un cocho simpático e de paso lento, con unha vida social das máis prolíficas da zona. Ningún lugar é extrano para el. Tanto pode estar no peirao, aproveitando o fresco da mañá, na praza da vila na flor do día como tocando a súa pequena campá na hora do xantar. Polas tardes, en tempo de verán, prefire a praia, para ir fozar nas toallas dos bañistas urbanitas que descuidan o seu campamento por uns intres.
Logo veu o porco bravo, aquel que os cativos iamos procurar ao máis profundo do monte nas longas tardes de primavera, pero que nunca lograbamos ver. Era coma o monstro do Lago Ness ou o coma o home das neves, que están no imaxinario de todos, mais que só as persoas máis idealistas se aventuran na utópica tarefa de facerlles unha foto.
Así era o porco teixo alá polos anos oitenta do século pasado. Un produto da imaxinación de moitos e fonte para a conversa desenfadada dos paisanos do lugar.
O tempo real foi pasando de xeito lento, e un día de inverno de finais da década dos 90 apareceu un cochiño mouro, máis pequeno ca os domésticos, de andar máis espilido, con dous cairos pronunciados cara arriba, coa faciana alongada a xeito de punzón que lle permite cavar na terra fácilmente na procura de bulbos cos que alimentarse.
A utopía facíase realidade.
Fóra simpático este primeiro encontro, unha clase de zooloxía en toda regra, coma quen vai de visita a un parque zoológico, pero máis fascinante, porque estes eran animais salvaxes sen control humano aparente, que convivían no teu mesmo espazo natural.
Disque algúns cazadores ceibaran algúns exemplares había algún tempo e que estes se fóran reproducindo de cinco en cinco, aproximadamente.
Hoxe en día, para ver un porco bravo por estas terras, non é preciso alonxarse das fiestras das casas, só é preciso outear de vez en cando a paisaxe mentres se pela unha mazá e a alerta de leves movementos nas follas dos felgos, farán que vostedes enfoquen o seu obxectivo cara a uns vultos redondos de materia animal que se moven e que non son outra cousa que porcos bravos.
Onte vímolos pasar á présa pola estrada principal da aldea. Eran as cinco da tarde cando un destes porcos se dirixía cara a nós. Metémonos na casa e cerramos a porta cando observamos que un grande macho atravesaba a calzada sen reparo ningún. Ao instante atravesou a femia seguindo o rastro do seu cónxuxe para dar paso a unha fila marabillosa de pequenos porquiños coa pele máis clara, que corrían en procesión na procura da protección necesaria dos seus proxenitores.


Agora forman parte da comunidade de veciños, non sabemos se están censados e van botar no día das eleccións ao parlamento galego, o que si sabemos é que son moitos e están ben armados. A súa arma fundamental chámase fociño. Fozan nas patacas, fozan nos bulbos das plantas, fozan na herba na procura de raíces e ata fozan nos paseos marítimos dalgunhas vilas importantes, levantando os adoquíns de xeito agresivo para algúns humanos, que nos protexemos da súa presenza mediante longos cercados con fíos, que descargan electricidade ao contacto coa pele.
Quedarémonos nesta ocasión coa parte lúdica do asunto e unha vez máis dentro duns intres ou como moito mañá, ollaremos atentamente e en silencio –porque o excesivo ruído humano axótaos- desde a nosa fiestra, este despregue de natureza salvaxe inagardada que convive con nós.

REDONDOS CRUJIENTES DE QUESO MASCARPONE. RECETA

Son interesantes estos enroscados elaborados a base de harina, mantequilla y queso mascarpone que he visto en el blog L’exquisit.
No son hojaldrados aunque lo pueda parecer a primera vista, aunque su textura se acerca bastante.
Son muy fáciles de amasar. La única pequeña dificultad, según mi experiencia, está en estirar la masa y enroscarla correctamente, pues se puede pegar un poco al papel. Yo, como no tenía papel sulfurizado en el momento de hacerlas, he utilizado papel de aluminio, y un poco si se me ha pegado, pero con la paciencia necesaria en estos casos, he salido airoso en mi empeño. Supongo que con el sulfurizado no dará problemas.



Necesitaremos los siguientes ingredientes:
- 300 gr. de harina de trigo para repostería.
- 250 gr. de queso mascarpone. Se puede utilizar también queso para untar tipo Philadelphia.
- 125 gr. de mantequilla en pomada. Si no la hemos quitado del frigorífico con el tiempo preciso, se puede improvisar rayándola y dejándola reposar un ratito.
- Sal.
- Azúcar.
- Agua muy fría.

En un bol, introducimos la harina, el queso mascarpone y la mantequilla junto con media cucharada de postre de sal. Amasamos con las manos bien limpias. Agregaremos 2 ó 3 cucharadas soperas de agua helada hasta que nos quede una masa compacta y homogénea.
Hacemos una bola con esta masa, la cubrimos con papel film y la dejamos reposar en el frigorífico durante 2 horas.
Vertemos la masa en un trozo de papel sulfurizado que cubriremos con papel film por la parte superior. Con la ayuda de un rodillo expandiremos la masa hasta conseguir un grosor de aproximadamente 3 ó 4 mm.
Espolvorearemos la lámina de masa con azúcar e iremos haciendo un rollo comenzando por su parte más ancha. A medida que enroscamos iremos agregando más azúcar.
Cortamos pequeños trozos de 1 cm. de grosor que iremos colocando en la bandeja del horno sobre papel sulfurizado.
Introducimos los rollos en el horno a una temperatura de 200 grados hasta que queden dorados.


Con los restos que me habían quedado, después de haber cortado la masa ya aplastada para que quedara con forma más o menos rectangular, he decidido hornearlos anudados. Quedan igualmente bien.
También podremos darles forma de palmera. Para ello iremos enroscando la lámina de masa desde los dos lados hacia el centro.